รางวัลการเจาะทะลุด้านฟิสิกส์พื้นฐาน และ รางวัลขอบฟ้าใหม่ด้านฟิสิกส์ประจำปีพ.ศ. 2558

20 มกราคม 2558

 

 

ถ้วยรางวัลของ The Breakthrough Prize ซึ่งเป็นประติมากรรมรูปทรง toroid ที่เสกสรรขึ้นโดยปฏิมากร Olafur Eliasson : http://www.guampdn.com/usatoday/article/18466121

 

ก) รางวัลการเจาะทะลุด้านฟิสิกส์พื้นฐานประจำปีพ.ศ. 2558 (The 2015 Breakthrough Prize in Fundamental Physics)

        เป็นรางวัลที่มอบให้กับนักฟิสิกส์ที่มีส่วนอย่างสำคัญในการจุดประกายคำเฉลยต่อคำถามต่างๆ ที่ลึกล้ำที่สุดของจักรวาล สำหรับรางวัลนี้ของปีพ.ศ. 2558 ได้มีการประกาศชื่อและมอบรางวัลกันไปแล้ว เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2557 รายนามผู้ที่ได้รับรางวัลคือ ศาสตราจารย์ Saul Perlmutter แห่ง University of California ที่เมือง Berkeley และ Lawrence Berkeley National Laboratory พร้อมกับนักวิจัยทุกคนในโครงการ The Supernova Cosmology Project (ซึ่งมีด้วยกัน 31 คน) ที่มีศาสตราจารย์ Perlmutter เป็นหัวหน้าทีม ร่วมกับ ศาสตราจารย์ Brian P. Schmidt แห่ง Australian National University และศาสตราจารย์ Adam Riess แห่ง Johns Hopkins University กับ The Space Telescope Science Institute พร้อมด้วยนักวิจัยทุกคนในทีม The High-Z Supernova Team (ซึ่งมีด้วยกัน 17 คน) ที่มีศาสตราจารย์ Schmidt และศาสตราจารย์ Riess ร่วมกันเป็นหัวหน้าทีม

 

คำสดุดี : สำหรับผลงานการค้นพบอย่างสุดคาดฝันว่าเอกภพนั้นขยายตัวอย่างมีอัตราเร่ง แทนที่จะมีอัตราช้าลงอย่างที่เคยเชื่อกันมา ซึ่งทั้งสองทีมได้ข้อมูลมาจากการวิเคราะห์ลักษณะแสงของซุปเปอร์โนวา (supernova) หลายดวง

 

เงินรางวัล : มูลค่า 3 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งจะแบ่งให้กับทั้งสองทีมเท่าๆกัน ทีมละ 1.5 ล้านเหรียญสหรัฐ

 

 

http://www.businessinsider.com/physicists-won-3-million-breakthrough-prize-2014-11

ภาพสามนักฟิสิกส์ที่ได้รับรางวัล The Breakthrough Prize in Fundamental Physics ประจำปีพ.ศ. 2558 (จากซ้ายไปขวา) ศาสตราจารย์ Brian P. Schmidt นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์สัญชาติอเมริกัน - ออสเตรเลีย อายุ 58 ปี นอกจากเคยได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ร่วมกับศาสตราจารย์ Perlmutter (กลาง) และศาสตราจารย์ Riess (ขวา) เมื่อปีพ.ศ. 2554 แล้ว ยังเคยได้รับรางวัลเหรียญดิแรคเมื่อปีพ.ศ. 2555
ศาสตราจารย์ Saul Perlmutter นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน อายุ 56 ปี ทีมวิจัยของท่านกับทีมของศาสตราจารย์ Schmidt ที่ร่วมกับศาสตราจารย์ Riess ยังเคยได้รับรางวัลจากมูลนิธิปีเตอร์ กรูเบอร์ (Peter Gruber Foundation) ร่วมกันเมื่อปีพ.ศ. 2550 จากการค้นพบ “พลังงานมืด (Dark Energy)
ศาสตราจารย์ Adam Riess นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน อายุ 46 ปี นอกจากรางวัลโนเบลแล้ว ยังเคยได้รับรางวัลเหรียญอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เมื่อปีพ.ศ. 2554

 

ข) รางวัลขอบฟ้าใหม่ด้านฟิสิกส์ประจำปีพ.ศ. 2558 (The 2015 New Horizons in Physics Prizes)

        เป็นรางวัลที่มอบให้กับนักฟิสิกส์รุ่นใหม่ที่ผลงานการวิจัยมีอนาคตไกล โดยมีด้วยกัน 3 รางวัลๆละ 100,000  เหรียญสหรัฐ สำหรับรางวัลนี้ของปี พ.ศ. 2558 ได้มีการประกาศชื่อไปแล้วเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2557 เช่นกัน โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

 

        รางวัลแรกมอบให้กับคู่สามี-ภรรยานักฟิสิกส์ทฤษฎี Philip C. Schuster และ Natalia Toro ซึ่งเป็นศาสตราจารย์ประจำอยู่ที่ภาควิชาฟิสิกส์และดาราศาสตร์ของ University of Waterloo พร้อมทั้งยังเป็นนักวิจัยของ Perimeter Institute ในประเทศคานาดา (Perimeter Institute เป็นสถาบันวิจัยนานาชาติทางด้านฟิสิกส์ทฤษฎี ที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปีพ.ศ. 2542 โดยมหาเศรษฐีใจบุญเชื้อสายกรีก-คาเนเดียน นามว่า Mike Lazaridis หนึ่งในผู้ให้กำเนิดสมาร์ทโฟน BlackBerry) สำหรับการบุกเบิกพัฒนาแบบจำลอง “simplified models” ที่ใช้ในการค้นหาฟิสิกส์เรื่องใหม่ๆ จากผลการทดลองจำนวนมหาศาลของเครื่องเร่งอนุภาค Large Hadron Collider (LHC) ที่ศูนย์วิจัยเซิร์น (CERN) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ รวมถึงการเป็นผู้นำในการค้นหาการทดลองใหม่ๆเพื่อศึกษา “สสารมืด (dark matter)” และแรงอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องที่ยังไม่เป็นที่รู้จักกัน เช่น การทดลองที่ใช้ลำอนุภาคอิเล็กตรอนความเข้มสูง เป็นต้น

 

 

Philip C. Schuster : http://www.570news.com/2014/11/12/husband-wife-team-from-perimeter-win-100000-physics-prize/

 

 

Natalia Toro : http://www.570news.com/2014/11/12/husband-wife-team-from-perimeter-win-100000-physics-prize/

 

        อีกสองรางวัลที่เหลือมอบให้กับผลงานการค้นคว้าวิจัยที่เกี่ยวข้องกับข้อสันนิษฐานที่มีสีสันมากที่สุดเรื่องหนึ่งในปัจจุบัน กล่าวคือ โดยแนวคิดจากทฤษฎีเส้นเชือก (String Theory) และการดำรงอยู่ของหลุมดำต่างๆ ชี้ชวนให้มองได้ว่าโลกนั้นเป็นเหมือนภาพโฮโลแกรม คือตัวภาพถูกพิมพ์อยู่บนพื้น (กระดาษ) 2 มิติ แต่เรามองเห็นเป็นภาพ 3 มิติ ผลสืบเนื่องของการคิดแบบนี้ ทำให้เกิดมีความเชื่อมโยงเชิงคณิตศาสตร์ เรียกว่า ความเป็นทวิภาวะ (duality) ระหว่างปรากฏการณ์ต่างๆที่เคยคิดกันว่าไม่เกี่ยวข้องกัน เช่น ระหว่างหลุมดำกับก๊าซร้อน หรือ ระหว่างทฤษีเส้นเชือกกับสสารที่เป็นของแข็ง เป็นต้น ความเป็นทวิภาวะนี้เองที่เปิดช่องให้นักฟิสิกส์มีทางเลี่ยงเมื่อประสบกับปัญหาของระบบหนึ่งที่คำนวณยากมากหรือแทบไม่ได้เลย โดยสามารถเลี่ยงไปทำการคำนวณจากอีกระบบหนึ่งที่ทำได้ง่ายกว่าแทน

 

        รางวัลที่สองจึงได้มอบให้กับ ศาสตราจารย์ Sean Hartnoll จากภาควิชาฟิสิกส์ ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด สหรัฐอเมริกา สำหรับการประยุกต์ใช้เทคนิคโฮโลกราฟีที่ทำให้เกิดความเข้าใจใหม่ๆ ในคุณสมบัติของวัสดุประหลาด เช่น วัสดุตัวนำยิ่งยวดที่อุณหภูมิสูง (high-temperature superconductor) ได้อย่างน่าสนใจมาก ศาสตราจารย์ Hartnoll แสดงให้เห็นว่าคุณสมบัติหลายอย่างของสถานะประหลาด (exotic state) ที่เรียกกันว่า “quantum critical point” สามารถเชื่อมโยงกับคุณสมบัติหลายอย่างของหลุมดำได้

 

 

ศาสตราจารย์ Sean Hartnoll : https://web.stanford.edu/dept/physics/people/faculty/hartnoll_sean%20-%20Copy.html

 

        และรางวัลที่สามได้มอบให้กับนักฟิสิกส์ทฤษฎี 4 คน โดยสองคนแรกเป็นนักวิจัยชาวอาร์เจนไตน์คือ ดร. Horacio Casini กับ ดร. Marina Huerta จาก National Scientific and Technical Research Council (CONICET) และ Balseiro Institute ของ National University of Cuyo ในประเทศอาร์เจนตินา ส่วนสองคนหลังเป็นชาวญี่ปุ่นคือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ Shinsei Ryu จากภาควิชาฟิสิกส์ของ University of Illinois ที่ Urbana-Champaign ประเทศสหรัฐอเมริกา กับ ศาสตราจารย์ Tadashi Takayanagi จาก Yukawa Institute for Theoretical Physics ของ Kyoto University ประเทศญี่ปุ่น สำหรับแนวความคิดมูลฐานต่างๆ เกี่ยวกับเอนโทรปี (entropy) ในทฤษฎีสนามควอนตัม และควอนตัมของแรงโน้มถ่วง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ Ryu ทำงานวิจัยนี้ร่วมกับ ศาสตราจารย์ Takayanagi โดยได้ค้นพบ Holographic entanglement entropy ที่สามารถเชื่อมโยงความพัวพันควอนตัม (quantum entanglement) กับคุณสมบัติหลายประการของหลุมดำ ซึ่งอาจเป็นกุญแจไขสู่การกำเนิดของกาล-อวกาศ

 

 

ดร. Marina Huerta และ ดร. Horacio Casini : http://bariloche2000.com/noticias/leer/cientificos-premiados-regresaron-a-bariloche/87660

 

 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ Shinsei Ryu : http://physics.illinois.edu/people/profile.asp?ryuu

 

 

 

ศาสตราจารย์ Tadashi Takayanagi : http://www.kyoto-u.ac.jp/en/research/forefronts/new/takayanagi.html

 

        ทั้ง Hartnoll, Ryu และ Takayanagi ล้วนเคยเป็นนักวิจัยหลังปริญญาเอก (Postdoc) ร่วมสถาบันเดียวกันมาก่อน คือที่สถาบันวิจัย Kavli Institute of Theoretical Physics (KITP) ของ University of California ที่เมือง Santa Barbara สหรัฐอเมริกา (สถาบัน KITP ถูกตั้งตามชื่อของมหาเศรษฐีใจบุญเชื้อสายนอร์วีเจียน-อเมริกัน นามว่า Fred Kavli ที่เป็นผู้สนับสนุนรายสำคัญ) และผลงานที่ทำให้ทั้งสามได้รับรางวัลในครั้งนี้ก็เป็นงานที่ได้เริ่มต้นขึ้นที่สถาบันวิจัย KITP นี้เอง

 

หมายเหตุ

รางวัลการเจาะทะลุด้านฟิสิกส์พื้นฐานและรางวัลขอบฟ้าใหม่ด้านฟิสิกส์ เป็นรางวัลที่มีผู้สนับสนุนหลักเป็นกลุ่มมหาเศรษฐีใจบุญรุ่นใหม่กลุ่มหนึ่งที่ประกอบด้วย Yuri Milner นักพัฒนาธุรกิจอินเทอร์เน็ตชาวรัสเซียน และภรรยา Julia Milner Sergey Brin ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท Google ชาวอเมริกันและภรรยา Anne Wojcicki นักชีววิทยาชาวอเมริกัน ผู้ร่วมก่อตั้งและเป็น CEO ของบริษัท 23andMe ซึ่งเป็นบริษัทด้านพันธุกรรมและ Biotechnology Mark Zuckerberg นักพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ชาวอเมริกัน ผู้ร่วมให้กำเนิดและเป็น CEO ของ Facebook และภรรยา Priscilla Chan และ Jack Ma นักธุรกิจชาวจีน ผู้ให้กำเนิดเว็บไซต์อาลีบาบา (Alibaba) และเป็นประธานของ Alibaba Group และภรรยา Cathy Zhang

 

เอกสารอ่านประกอบที่น่าสนใจ

1. “An Interview with Tadashi Takayanagi on Being Awarded the 2015 New Horizons in Physics Prize” : http://www.kyoto-u.ac.jp/en/research/forefronts/new/takayanagi.html